ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΕΤΡΟ ΠΕΤΡΟΥ & ΣΤΕΛΛΑ ΧΑΤΖΗΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ BODARCH: “ΤΟ ΑΤΟΜΟ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΑΡΑΜΕΙΝΕΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ, ΜΕ ΤΑ ΔΙΚΑ ΤΟΥ ΜΕΤΡΑ, ΔΙΧΩΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ…”

23 March 2026

Συνέντευξη: Αγγελική Κερπιτσοπούλου

Ο Πέτρος Πέτρου και η Στέλλα Χατζηπαναγιώτου έγιναν αρχιτέκτονες και εικαστικοί σπουδάζοντας μαζί στη Ρώμη, τα χρόνια της μεταπολίτευσης στην Ελλάδα. Κατά την διάρκεια των σπουδών τους διαμόρφωσαν τις φιλοσοφικές τους πεποιθήσεις με σημείο αναφοράς τις θεωρίες γύρω από την πολιτική και την αισθητική της Κριτικής Θεωρίας ή σχολή της Φρανκφούρτης. Η Στέλλα επιπλέον συμπλήρωσε τις σπουδές χορού που είχε ξεκινήσει ήδη από την παιδική της ηλικία. Συνεργάστηκαν από νωρίς στα περισσότερα από τα πρότζεκτ που υλοποίησαν μέσα από το πνεύμα της αρχιτεκτονικής δυάδας. Για το λόγο αυτό το σχήμα τους αρχικά ονομάσθηκε ”αρχιτεκτονική σώματος και χώρου” με τη φιλοδοξία να εκφράζουν ευρύτερα τις συνθετικές τους ικανότητες πέρα από τα πλαίσια του γραμμικού σχεδιασμού, ακόμη και με τις κινήσεις των σωματικών δυνατοτήτων. Από το 1989 και μετά την ιστορική συγκυρία της πτώσης του τείχους αποφάσισαν να επισημοποιήσουν τις προθέσεις τους ώστε να ”λειτουργούν” όταν αυτό ήταν δυνατόν, ως αρχιτέκτονες-εικαστικοί-δράστες. Το τελευταίο δυσκόλεψε τα πράγματα επιπλέον, διότι ο τόπος διακατεχόταν από τη νοοτροπία ότι ”δράση” σημαίνει ”αντίδραση”. Παρ’ όλ’ αυτά μέσω της ”διαφορότητας” κατάφεραν σχεδόν πάντα να βρίσκουν εναλλακτικές ποικίλης κλίμακας, ώστε να εκφράζουν είτε ομαδικά είτε δυαδικά τη ”μιλιά” τους. Όλ’ αυτά τα χρόνια έχουν ”δράσει” μέσα από την διαφορότητα τους με διάφορους τρόπους, σε διάφορους χώρους και με διάφορους ανθρώπους. Το έναυσμα ντα είναι από την εν – κύκλω – παιδεία και τα παίς-παιδιά-παιδεία…στην εν – κύκλω-παιδιά.

Σχετικά με τη Θεωρία που σας (μας) εμπνέει

Πρωτίστως η Σημειολογία ή Σημειωτική

Η σημασία της γεωμετρικότητας στα έργα σας (μας) και στη Θεωρία

Θα την αποκαλούσαμε ακόμη και…

Σημειογραφία

Συνδυάζοντας τη βασική έννοια “σημείο”… αφενός στη Γεωμετρία κι αφετέρου στη Σημειολογία

Η έννοια του σημείου είχε αποτελέσει στην αρχαιότητα, θέμα πολλών φιλοσοφικών συζητήσεων με σκοπό την κατανόηση και τον ορισμό του, αφού τέτοιες έννοιες αφορούν την φιλοσοφία της γεωμετρίας, αλλά και την φιλοσοφία γενικώς. Οι Πυθαγόρειοι δίνουν ιδιαίτερη σημασία στην έννοια του σημείου, και αποτελεί μάλιστα ακρογωνιαίο λίθο της γεωμετρίας τους, αλλά και της ευρύτερης κοσμοθεωρίας τους. Το ίδιο όμως ισχύει για όλες τις γεωμετρίες που έχουν δημιουργηθεί στις μέρες μας και στις οποίες ο ορισμός του σημείου αποτελεί σημαντικό και κρίσιμο θεωρητικό ζήτημα

Συνοπτικά:

Το σημείο στη σημειολογία δεν είναι στατικό, αλλά ένα δυναμικό εργαλείο. Το σημαίνον (το υλικό μέρος) είναι αυτό που μεταφέρει το σημαινόμενο (το νόημα), ενώ σε ανώτερα επίπεδα ανάλυσης, ένα ολόκληρο σημείο μπορεί να μετατραπεί σε ένα νέο, διευρυμένο σημαίνον.

Συνοπτικά:

Το σημείο της γεωμετρίας ορίζει πού βρίσκεται κάτι, ενώ το σημείο της σημειολογίας ορίζει τι σημαίνει κάτι. Το πρώτο χαρτογραφεί τον φυσικό κόσμο, το δεύτερο τον κόσμο των ιδεών.

Σημειογραφία:

Στη γλωσσολογία και τη σημειολογία, ένα σύστημα σημειογραφίας είναι ένα σύστημα γραφικών ή συμβόλων, χαρακτήρων και συντομευμένων εκφράσεων, που χρησιμοποιούνται σε καλλιτεχνικούς και επιστημονικούς κλάδους για να αναπαραστήσουν τεχνικά γεγονότα και ποσότητες κατά σύμβαση.

Η σχέση μνήμης και τέχνης

Η σχέση τους διαχρονικά είναι η φαντασία ούτως ή άλλως

Για εμάς που θεωρούμε ότι έχουμε επιρροές από την Πυθαγόρεια παράδοση και από το Σωκρατικό Πλατωνισμό,πιστεύουμε ότι είτε οντολογικά, είτε επιστημολογικά ή ακόμη και ηθικά, η σχέση της Τέχνης με τη Μνήμη παραπέμπει στη θέση του Φρόιντ για την παιδική ηλικία

Άρα κυρίως στην Ανάμνηση που ζητά την καλλιτεχνική έκφραση.

Μνήμη + Τέχνη =

Παιδική Ανάμνηση

Ο Καλλιτέχνης Ως Μεγάλο Παιδί.

Η ανθρωπολογία ως επιτέλεση και η τέχνη είναι δύο αλληλένδετα ή αυτόνομα πεδία;

Η δική μας μύηση στην Performance Art έγινε μέσα από τη σύνθεση δύο αυτόνομων πεδίων Δράσης…τα οποία όμως συνομιλούν διαλεκτικά… διατηρώντας τις ταυτότητές τους και τα χαρακτηριστικά τους γνωρίσματα…

Προτιμάμε τον όρο Δράση-Δρώμενο θεωρώντας τον περισσότερο κατάλληλο για μια προσωπική, εξωστρεφή εκδήλωση ενός “ρόλου” που δεν είναι θεατρικός. Πιστεύουμε ότι η αυθεντική Performance Art…

Is Unlike Theatre

Η Ανθρωπολογία σε Εμπνέει

Η Δράση-Επιτέλεση σε Εκφράζει

Το έργο σας (μας) ενέχει κάτι το επαναστατικό. Η τέχνη, μορφή κοινωνικής επανάστασης ή αισθητικής αξίας;

Είναι άλλο η Τέχνη κι άλλο η τέχνη μας, το έργο μας.

Τέχνη κι Αισθητική βαδίζουν χέρι χέρι, πολλές φορές πηγαίνουν πλάι-πλάι χωρίς ν’αγγίζονται.

Επιθυμούμε κάτι παραπάνω από άγγιγμα, μια συνύπαρξη Έρωτα και Πολιτισμού.

Πρόθεση μας να προκληθεί διέγερση ακόμη και πρόκληση.

Υποθέτουμε ότι αυτό θα προκαλέσει μιαν εξεγερσιακή διάθεση που ίσως μπορέσει να δημιουργήσει κοινωνική επανάσταση, πάντοτε όμως μέσα από την Ηθική της Αισθητικής. Όχι οπωσδήποτε μέσα από το καλό και το κάλλος. Καλύτερα μέσα από την ειρηνοποιό φιλία.

Πώς διαμορφώνονται οι νέες σχέσεις σώματος;

Με δεδομένες τις βασικές μας σπουδές στην Αρχιτεκτονική από την αρχή της συνεργασίας μας, βασιστήκαμε στην επιστήμη της Εργονομίας.

Παραμένουμε ωστόσο αντικονφορμιστές. Είτε με τον γαλλικό όρο του comfort=άνεση, βολή, είτε με τον αγγλικό conform=συμμορφώνομαι,προσαρμόζομαι.

Η σχέση μας επίσης με την τέχνη του χορού, βοηθά στη σύνδεση της όρχησης με τη στατικότητα της αρχιτεκτονικής δομής.

Κάτι μεταξύ Living Sculpture and Dancing Column.

Οπωσδήποτε μεγαλώνοντας στη δεκαετία του ’70 νοσταλγούμε τις αξίες εκείνης της εποχής. Κυρίως της σωματικής αυθεντικότητας χωρίς την εξάρτηση της από τα όργανα της μηχανής.

Στο έργο σας διακρίνονται στοιχεία ρομαντισμού

Ομολογουμένως, από την αρχή σχεδόν της δημιουργικής μας σύμπραξης βρήκαμε κοινό παρονομαστή τους ρομαντισμούς. Όχι γενικά και όλους όμως συγκεκριμένα μας εκφράζει εκείνος που βρίσκεται στους αντίποδες της νεωτερικότητας, αλλά συνδυάζει, σύμφωνα με τους θεωρητικούς της Κριτικής Θεωρίας, τη Μη Παραδοσιακή Παράδοση.

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτό που ρωτάτε σχετικά με τη σύνδεση ρομαντισμού, επανάστασης και τέχνης…ίσως έχουν κοινή πρόθεση μιαν αλλαγή του κόσμου συνδεδεμένη με την Ιστορία Των Ουτοπιών.

Ποιος ο ρόλος του ατόμου σε μια διαρκώς αναπτυσσόμενη πορεία διαμόρφωσης του χώρου;

Η διαμόρφωση του χώρου ξεκίνησε κατά τη γνώμη μας χιλιάδες χρόνια πριν… από την εποχή που ο εδραίος βίος αντικατέστησε τη νομαδική ζωή.

Έκτοτε προέκυψε η καλούμενη “αστικοποίηση” που στο πέρασμα του χρόνου έφτασε στο ακραίο φαινόμενο του εξευγενισμού-gentrification.

με συμπτώματα στις μέρες μας μιας «ευγονικής» του χώρου, αλλά και της Ζωής μας.

Όχι παντού και πάντα. Ευτυχώς.

Στη χώρα μας η τάση έχει γίνει εμφανής στις πόλεις με κακή εφαρμογή βιτρίνας.

Με αφετηρία τη ρήση του Πρωταγόρα ότι “πάντων χρημάτων άνθρωπος εστί μέτρον” φοβόμαστε ότι αυτή η μορφή ανθρωποκεντρισμού θα καταλήξει σε γνωρίσματα ατομοκεντρισμού που θα πρέπει με κάθε τρόπο να αποφύγουμε. Το άτομο πρέπει να παραμείνει άνθρωπος με τα δικά του μέτρα, δίχως κοινωνική αλλοτρίωση.

Ευχαριστώ ιδιαιτέρως για αυτή την συνομιλία.

Συνέντευξη:Αγγελική Κερπιτσοπούλου

Η Αγγελική Κερπιτσόπουλου σπούδασε Θεωρία και Ιστορία της Τέχνης στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών και συνέχισε με μεταπτυχιακά στη Μουσειολογία και στα Νέα Μέσα.

Την γοητεύει ο τρόπος που η τέχνη ανοίγει δρόμους επικοινωνίας και δημιουργεί συνδέσεις ανάμεσα στους ανθρώπους.

Εκτός από την αρθρογραφία της για τον πολιτισμό και τη δημιουργικότητα, έχει αναπτύξει και την προσέγγιση Art Beyond Critique, μια προσωπική πρακτική που προάγει την εμπειρία της τέχνης πέρα από την κριτική, με έμφαση στην έμπνευση και τη φαντασία.