TOP

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΠΑΝΤΕΛΗ ΜΑΔΙΚΑ: «Η ΑΓΑΠΗ ΔΕ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΠΟΝΑΕΙ»

Συνέντευξη:Ευθύμιος Ιωαννίδης

Πότε η αγάπη μετατρέπεται σε μια σχέση που μας πληγώνει; Γιατί παραμένουμε συναισθηματικά δεμένοι με ανθρώπους που μας προκαλούν πόνο και πώς μπορούμε να διακρίνουμε την ουσιαστική αλλαγή από τις υποσχέσεις που δεν πραγματοποιούνται; Με αφορμή την αναθεωρημένη έκδοση του βιβλίου του «Τοξική αγάπη: Ένας οδηγός επιβίωσης», ο ψυχολόγος και ψυχοθεραπευτής Παντελής Μαδίκας, με ειδίκευση στη Γνωστική-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία, μιλά για τις επιβλαβείς δυναμικές των σχέσεων, τα συναισθηματικά μοτίβα που επαναλαμβάνουμε, τη δυσκολία της αποδέσμευσης και τη σημασία της προσωπικής ευθύνης. Μια συζήτηση που μας προσκαλεί να επανεξετάσουμε όσα θεωρούμε αυτονόητα για την αγάπη, τη συντροφικότητα και τα όρια που θέτουμε στις σχέσεις μας.

Φωτογραφία: Νόπη Ράντη / Parallaxi Mag

Κύριε Μαδίκα, επιστρέφετε στην «Τοξική αγάπη» τρία χρόνια μετά την πρώτη της έκδοση. Τι σας οδήγησε στην αναθεώρησή της και τι θα βρει διαφορετικό ο αναγνώστης στη νέα έκδοση;

Σε τρία χρόνια άλλαξα κι εγώ. Η πρώτη έκδοση γράφτηκε από έναν ψυχολόγο που ήθελε να εξηγήσει. Μετά από τρία χρόνια και πολλές συνεδρίες, κατάλαβα ότι η εξήγηση δεν φτάνει. Οι αναγνώστες που μου έγραφαν έλεγαν συχνά το ίδιο πράγμα: “Τώρα καταλαβαίνω τι μου συμβαίνει. Και τώρα τι κάνω;” Η δεύτερη έκδοση είναι η απάντηση σε αυτή την ερώτηση. Γι’ αυτό πρόσθεσα 29 ασκήσεις, τις ενότητες “Στην πράξη”, ώστε ο αναγνώστης να δοκιμάζει μόνος του όσα διαβάζει. Ξαναέλεγξα κάθε έρευνα μία προς μία, και δίπλα στα αμερικανικά στοιχεία έβαλα ευρωπαϊκά και ελληνικά. Κάποια με ξάφνιασαν. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, περίπου τρεις στις δέκα γυναίκες έχουν δεχτεί ψυχολογική βία από σύντροφο. Στην Ελλάδα, σχεδόν τέσσερις στις δέκα. Δεν μιλάμε πια για κάτι που διαβάζουμε σε ξένα άρθρα. Μιλάμε για το διπλανό διαμέρισμα. Μπήκαν επίσης 30 γραφήματα, διαγράμματα και πίνακες, και οι ελληνικές γραμμές βοήθειας, γιατί ένα βιβλίο γι’ αυτό το θέμα πρέπει να ξέρει και πού να σε στείλει.

Υπάρχει και κάτι πιο προσωπικό. Ξαναδιαβάζοντας το βιβλίο, βρήκα σημεία που σήμερα θα τα έγραφα αλλιώς, και τα ξανάγραψα. Μου θύμισε κάτι που λέω συχνά στη συνεδρία: η ωριμότητα δεν είναι να μην έχεις κάνει λάθη. Είναι να μπορείς να τα ξαναδιαβάσεις.

Ο όρος «τοξική σχέση» χρησιμοποιείται πλέον πολύ συχνά, ακόμη και για συνηθισμένες διαφωνίες ανάμεσα σε συντρόφους. Πώς μπορούμε άραγε να ξεχωρίσουμε τις αναπόφευκτες δυσκολίες μιας σχέσης από μια πραγματικά επιβλαβή δυναμική;

Οι καβγάδες δεν είναι το κριτήριο. Τα ζευγάρια που τα πάνε καλά τσακώνονται κι αυτά, μερικές φορές πολύ. Η διαφορά βρίσκεται σε τρία σημεία. Πρώτον, στο θέμα. Σε μια δύσκολη σχέση τσακωνόμαστε για κάτι: τα οικονομικά, τα πεθερικά, το ποιος θα πλύνει τα πιάτα. Σε μια επιβλαβή δυναμική, όποιο κι αν είναι το θέμα, ο καβγάς είναι πάντα για το ποιος έχει τον έλεγχο. Δεύτερον, στο μετά. Ένα υγιές ζευγάρι επανορθώνει: κάποιος κάνει το πρώτο βήμα, μιλάνε, κάτι αλλάζει. Σε μια επιβλαβή σχέση, μετά από κάθε σύγκρουση ο ένας γίνεται λίγο πιο μικρός.

Τρίτον, και πιο σημαντικό, στον φόβο. Μια καλή ερώτηση είναι αυτή: “Μπορώ να διαφωνήσω χωρίς να φοβάμαι τι θα ακολουθήσει;” Αν πριν μιλήσετε ελέγχετε κάθε σας λέξη, αν έχετε σταματήσει να βλέπετε φίλους για να μη γίνει θέμα, αν ζητάτε συγγνώμη χωρίς να ξέρετε για ποιο πράγμα, αυτό δεν είναι απλά μια δύσκολη περίοδος. Και κάτι που ξαφνιάζει πολλούς: μερικές από τις πιο επιβλαβείς σχέσεις δεν έχουν καθόλου καβγάδες. Είναι ήσυχες, γιατί ο ένας έχει μάθει να μη διαφωνεί. Ο έλεγχος δεν έρχεται πάντα με φωνές. Πολλές φορές είναι σταθερός και αθόρυβος, και γι’ αυτό περνά απαρατήρητος.

Στα social media οι «διαγνώσεις» μοιάζουν να περισσεύουν: ο πρώην σύντροφος χαρακτηρίζεται «ναρκισσιστής», ένας δύσκολος άνθρωπος «τοξικός». Πού τελειώνει η χρήσιμη ψυχολογική ενημέρωση και πού αρχίζουν οι εύκολες ετικέτες;

Το λέω με επίγνωση, γιατί κι εγώ φτιάχνω περιεχόμενο στο Instagram. Η ενημέρωση έχει κάνει κάτι πολύτιμο: έδωσε λέξεις σε ανθρώπους που για χρόνια ένιωθαν ότι κάτι δεν πάει καλά, αλλά δεν μπορούσαν να το ονομάσουν. Λέξεις όπως gaslighting ή love bombing έχουν βοηθήσει πολλούς να αναγνωρίσουν τι τους συμβαίνει.

Το όριο είναι απλό: η ενημέρωση περιγράφει μια συμπεριφορά, η ετικέτα περιγράφει έναν άνθρωπο. Το “μου έλεγε ότι δεν συνέβη κάτι που είχα δει με τα μάτια μου” είναι πληροφορία με την οποία μπορούμε να δουλέψουμε. Το “είναι ναρκισσιστής” είναι ένα τέλος συζήτησης.

Η ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας είναι κλινική διάγνωση και χρειάζεται αξιολόγηση. Κανείς δεν μπορεί να τη βάλει σε κάποιον που δεν έχει συναντήσει, μέσα από ένα βίντεο 30 δευτερολέπτων. Ούτε εγώ, κι αυτή είναι η δουλειά μου.

Καταλαβαίνω γιατί οι ετικέτες μάς ελκύουν. Ανακουφίζουν. Εξηγούν τα πάντα με μία λέξη και κλείνουν ένα πονεμένο κεφάλαιο. Έχουν όμως ένα κόστος. Αν όλα είναι “τοξικά”, η λέξη χάνει το βάρος της, και ο άνθρωπος που ζει κάτι πραγματικά επικίνδυνο δυσκολεύεται να ακουστεί. Και κάτι ακόμη: η ετικέτα μας κρατά απασχολημένους με τον άλλον. Η πιο χρήσιμη ερώτηση συνήθως αφορά εμάς: “Τι με κράτησε εκεί; Και τι θα αναγνωρίσω νωρίτερα την επόμενη φορά;”

Κι ενώ είναι αναμφίλεκτα εύκολο να κρίνουμε μια κατάσταση απ’ έξω, ακούμε συχνά την ερώτηση «Αφού υποφέρει, γιατί δε φεύγει;». Τι παραβλέπουμε όμως όταν αντιμετωπίζουμε την αποχώρηση από μια επιβλαβή σχέση ως μια απλή προσωπική απόφαση;

Παραβλέπουμε σχεδόν τα πάντα. Η ερώτηση “γιατί δε φεύγει;” έχει ήδη μέσα της μια κατηγορία. Υποθέτει ότι η πόρτα είναι ανοιχτή και ο άνθρωπος απλώς διαλέγει να μη βγει. Στην πραγματικότητα, η αποχώρηση δεν είναι μια στιγμή, είναι μια διαδικασία. Οι έρευνες δείχνουν ότι συνήθως χρειάζονται αρκετές προσπάθειες πριν από τον οριστικό χωρισμό. Κάθε επιστροφή, που απ’ έξω μοιάζει με αδυναμία, είναι συχνά μέρος της διαδρομής προς την έξοδο.

Τι κρατά έναν άνθρωπο εκεί; Ο φόβος. Η ντροπή. Τα παιδιά. Τα χρήματα, που στην Ελλάδα παίζουν μεγαλύτερο ρόλο απ’ όσο θέλουμε να παραδεχτούμε: οι νέοι φεύγουν από το πατρικό τους κατά μέσο όρο στα 31, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση στα 26. Πολλοί δεν έχουν πού να πάνε. Και ο τραυματικός δεσμός, που κάνει τον άνθρωπο να νιώθει δεμένος ακριβώς με αυτόν που τον πληγώνει. Υπάρχει και κάτι που λίγοι γνωρίζουν: η περίοδος γύρω από τον χωρισμό είναι μία από τις πιο επικίνδυνες. Γι’ αυτό η αποχώρηση από μια βίαιη σχέση δεν είναι θέμα θάρρους, είναι θέμα σχεδίου ασφαλείας. Μια πιο χρήσιμη ερώτηση από το “γιατί δε φεύγει;” είναι η εξής: “Τι θα χρειαζόταν για να μπορεί να φύγει με ασφάλεια;” Και σε αυτή την ερώτηση, όλοι μας έχουμε κάτι να προσφέρουμε.

Από το γιατί παραμένουμε σε ορισμένες σχέσεις, θα ήθελα να περάσουμε στο γιατί επιλέγουμε συγκεκριμένους ανθρώπους. Συχνά λέγεται πως στις ερωτικές μας επιλογές αναζητούμε περισσότερο το οικείο παρά εκείνο που μας κάνει καλό. Πόση αλήθεια βρίσκετε σε αυτή την άποψη και τι ρόλο μπορεί να παίζουν οι πρώιμες συναισθηματικές μας εμπειρίες;

Βρίσκω αρκετή αλήθεια, αλλά όχι με τον δραματικό τρόπο που συνήθως την ακούμε. Η ιδέα ότι ψάχνουμε ασυνείδητα κάποιον που μοιάζει με όποιον μάς πλήγωσε, για να “διορθώσουμε” το παρελθόν, είναι γοητευτική, αλλά δεν έχει επιβεβαιωθεί ερευνητικά. Η εξήγηση είναι πιο απλή: το γνώριμο μοιάζει ασφαλές, ακόμη κι όταν πονά. Τα πρώτα μας χρόνια δε μας μαθαίνουν τι είναι η αγάπη με λόγια. Μας τη δείχνουν. Αν μεγαλώσαμε με ένταση, με αγάπη που ερχόταν και έφευγε, με έναν γονιό που έπρεπε να “κερδίσουμε”, τότε αυτό το μοτίβο γίνεται ο χάρτης μας. Και μετά, μπροστά σε έναν ήρεμο, σταθερό άνθρωπο, νιώθουμε κάτι περίεργο: “Είναι καλός, αλλά δεν υπάρχει χημεία.”

Ακούω αυτή τη φράση πολύ συχνά. Και πολλές φορές, αυτό που λέμε “χημεία” είναι στην πραγματικότητα άγχος. Το σώμα μας αναγνωρίζει τη γνώριμη αγωνία και την μπερδεύει με το πάθος. Η ηρεμία, αντίθετα, μοιάζει με βαρεμάρα, απλώς επειδή δεν την ξέρουμε. Το καλό νέο είναι ότι ο χάρτης δεν είναι πεπρωμένο. Οι πρώιμες εμπειρίες συνδέονται με τις επιλογές μας, δεν τις καθορίζουν. Όσο τις παρατηρούμε, τόσο περισσότερο χώρο αποκτάμε να διαλέξουμε κάτι διαφορετικό. Και να μείνουμε λίγο περισσότερο στο “βαρετό”, μέχρι να ανακαλύψουμε ότι λέγεται ασφάλεια.

Πέρα όμως από την προσωπική μας ιστορία, υπάρχουν και όσα μαθαίνουμε από το περιβάλλον μας για την αγάπη. Η υπομονή για παράδειγμα, η συγχώρεση, ακόμη και η αυτοθυσία παρουσιάζονται συχνά ως αρετές μιας σχέσης. Πότε αυτές οι στάσεις αποτελούν έκφραση αγάπης και πότε το τίμημά τους γίνεται υπερβολικά μεγάλο;

Είναι αρετές, όσο πηγαίνουν και προς τις δύο κατευθύνσεις. Το πρόβλημα αρχίζει όταν γίνονται μονόδρομος. Η υπομονή είναι αγάπη, όταν περιμένουμε έναν άνθρωπο που προσπαθεί. Γίνεται τίμημα, όταν περιμένουμε ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται χωρίς να αλλάζει τίποτα.

Η συγχώρεση είναι πολύτιμη, αλλά συχνά την μπερδεύουμε με την επιστροφή στις ίδιες συνθήκες. Η συγχώρεση αφορά το παρελθόν. Δεν είναι άδεια για το μέλλον. Μπορώ να συγχωρήσω κάτι και να μην επιτρέψω να ξανασυμβεί. Η αυτοθυσία είναι η πιο ύπουλη από τις τρεις, γιατί στην Ελλάδα την έχουμε μεγαλώσει με πολύ χειροκρότημα. Το 2024, περίπου ένας στους δύο ανθρώπους στην Ελλάδα συμφωνούσε ότι ο πιο σημαντικός ρόλος της γυναίκας είναι να φροντίζει το σπίτι και την οικογένεια. Με τέτοιες πεποιθήσεις γύρω μας, το να βάζουμε τον εαυτό μας τελευταίο μοιάζει με αρετή, κι όχι με κάτι που μας εξαντλεί.

Ένα απλό κριτήριο: ρωτήστε τον εαυτό σας αν θυμάστε ακόμη τι θέλετε. Αν οι δικές σας ανάγκες έχουν σβήσει τόσο που δεν τις ακούτε πια, το τίμημα έχει ήδη γίνει μεγάλο. Η αγάπη ζητά συχνά κάτι από εμάς. Δεν ζητά, όμως, ποτέ να εξαφανιστούμε.

Μιλήσαμε για όσα μπορεί να ανεχόμαστε στο όνομα της αγάπης. Τι γίνεται, όμως, όταν χρειάζεται να αναγνωρίσουμε δικές μας συμπεριφορές που πληγώνουν τους άλλους; Και τι χρειάζεται για να περάσουμε από την αναγνώρισή τους στην ουσιαστική αλλαγή;

Αυτή είναι ίσως η πιο δύσκολη ερώτηση της συνέντευξης, και χαίρομαι που την κάνατε. Όλοι έχουμε πληγώσει κάποιον. Η διαφορά δε βρίσκεται στο αν το κάναμε, αλλά στο τι κάνουμε μετά. Το πρώτο εμπόδιο είναι η ντροπή. Η ενοχή λέει “έκανα κάτι κακό” και μας σπρώχνει να το διορθώσουμε. Η ντροπή λέει “είμαι κακός” και μας ωθεί να αμυνθούμε, να δικαιολογηθούμε ή να ρίξουμε το φταίξιμο αλλού. Γι’ αυτό το “είμαι τοξικός” σπάνια οδηγεί σε αλλαγή. Είναι πολύ βαρύ για να το σηκώσει κανείς.

Η αλλαγή ξεκινά από το συγκεκριμένο. Όχι “είμαι κακός σύντροφος”, αλλά “όταν νιώθω ότι με αγνοεί, υψώνω τη φωνή μου”. Στη γνωστική συμπεριφορική ψυχοθεραπεία κάνουμε κάτι σαν αργή κίνηση: τι συνέβη πριν, τι σκέφτηκα, τι ένιωσα, τι έκανα. Κάπου σε αυτή την αλυσίδα υπάρχει πάντα ένα σημείο όπου θα μπορούσα να είχα κάνει κάτι άλλο. Και μετά χρειάζεται επανόρθωση χωρίς απαιτήσεις. Μια συγγνώμη που περιμένει αμέσως συγχώρεση είναι ακόμη μία απαίτηση από τον άλλον. Η συγγνώμη είναι η αρχή, όχι η απόδειξη. Η απόδειξη έρχεται με την επανάληψη, στις στιγμές που είμαστε κουρασμένοι, θυμωμένοι, πιεσμένοι, και παρ’ όλα αυτά φερόμαστε διαφορετικά.

Φωτογραφία: Νόπη Ράντη / Parallaxi Mag

Μιλώντας για αλλαγή, όταν μια σχέση μάς πληγώνει, συχνά ελπίζουμε ότι και ο άλλος θα αλλάξει. Πώς μπορούμε να διακρίνουμε την έμπρακτη προσπάθεια από τις υποσχέσεις που μένουν στα λόγια; Και πώς επηρεάζει αυτή η προσδοκία τις αποφάσεις μας;

Οι υποσχέσεις μιλούν για το μέλλον. Η προσπάθεια φαίνεται στο παρόν.

Μερικά σημάδια που βοηθούν: ο άνθρωπος που προσπαθεί πραγματικά ονομάζει με ακρίβεια τι έκανε, χωρίς “αλλά” στο τέλος της πρότασης. Κάνει βήματα χωρίς να τον κυνηγάμε, για παράδειγμα ψάχνει ο ίδιος βοήθεια, και όχι μόνο την εβδομάδα που απειλείται η σχέση. Η αλλαγή του κρατά και μετά την πρώτη, ενθουσιώδη περίοδο. Και, το πιο ενδεικτικό, δεν χρειάζεται να είμαστε εμείς οι επόπτες της. Αν πρέπει να ελέγχουμε συνεχώς αν τηρεί όσα υποσχέθηκε, η δουλειά γίνεται από τον λάθος άνθρωπο. Η ελπίδα είναι ανθρώπινη, αλλά σε μια επιβλαβή σχέση λειτουργεί σαν άγκυρα. Οι καλές περίοδοι, μετά από έναν καβγά, μας θυμίζουν τον άνθρωπο που ερωτευτήκαμε και μας πείθουν ότι αυτός είναι ο “αληθινός”. Έτσι, χωρίς να το καταλάβουμε, αρχίζουμε να κρίνουμε τη σχέση από αυτό που θα μπορούσε να γίνει και όχι από αυτό που είναι. Ερωτευόμαστε το τρέιλερ και μένουμε για μια ταινία που δεν βγαίνει ποτέ στις αίθουσες.

Ένα χρήσιμο ερώτημα είναι αυτό: “Αν η σχέση έμενε ακριβώς όπως είναι σήμερα, για τα επόμενα πέντε χρόνια, θα την ήθελα;” Η απάντηση συνήθως λέει περισσότερα από κάθε υπόσχεση.

Ακόμη όμως κι όταν μια επώδυνη σχέση τελειώσει, η συναισθηματική αποδέσμευση μπορεί να αργήσει πολύ. Τι μας κρατά δεμένους με έναν άνθρωπο, ακόμη κι όταν δεν επιθυμούμε απαραίτητα να επιστρέψουμε κοντά του;

Εδώ η έρευνα έχει κάτι αντιφατικό να πει. Οι ψυχολόγοι Donald Dutton και Susan Painter μίλησαν με γυναίκες που μόλις είχαν φύγει από κακοποιητικές σχέσεις. Αυτό που προέβλεπε περισσότερο πόσο δεμένες ένιωθαν ακόμη με τον πρώην σύντροφο δεν ήταν η σοβαρότητα της βίας. Ήταν η εναλλαγή καλής και κακής συμπεριφοράς. Μια σχέση που εναλλάσσει τον πόνο με τη στοργή μας δένει πιο σφιχτά από μια σχέση που είναι σταθερά καλή. Αυτό λέγεται τραυματικός δεσμός.

Γι’ αυτό πολλοί άνθρωποι ξαφνιάζονται με τον εαυτό τους λίγες μέρες μετά τον χωρισμό. Ξέρουν γιατί έφυγαν, το σκέφτονταν για μήνες, και όμως στις δύο τα ξημερώματα ανοίγουν το προφίλ του πρώην ή ξαναδιαβάζουν παλιές συνομιλίες. Στο βιβλίο αυτό το έντονο, σχεδόν σωματικό “θέλω” το ονομάζω λαχτάρα (craving). Είναι ο ίδιος μηχανισμός που περιγράφει η έρευνα στους εθισμούς, και δεν σημαίνει ότι η απόφαση ήταν λάθος. Είναι το αναμενόμενο αποτέλεσμα.

Υπάρχει και κάτι ακόμη. Συχνά δε μας λείπει ο άνθρωπος, αλλά το μέλλον που είχαμε φανταστεί μαζί του, και ο εαυτός μας μέσα σε αυτό. Αυτό το πένθος χρειάζεται τον χρόνο του. Η λαχτάρα έρχεται σαν κύμα: ανεβαίνει, κορυφώνεται και πέφτει, ακόμη κι αν δεν κάνουμε τίποτα. Δεν χρειάζεται να την πολεμήσουμε. Χρειάζεται να την αφήσουμε να περάσει, παρατηρώντας την, χωρίς να ενδώσουμε.

 Θα ήθελα να κλείσουμε επιστρέφοντας στη λέξη «αγάπη», που βρίσκεται και στον τίτλο του βιβλίου σας. Με βάση όσα έχετε συναντήσει στη θεραπευτική σας διαδρομή, ποια βαθιά ριζωμένη αντίληψή μας για την αγάπη θα θέλατε περισσότερο να αναθεωρήσουμε;

Ότι η αληθινή αγάπη πρέπει να πονάει.

Τη μάθαμε από τα τραγούδια, τις ταινίες, τα μυθιστορήματα. Η μεγάλη αγάπη είναι πάντα δύσκολη, πάντα με εμπόδια, πάντα με μια δραματική επιστροφή στο αεροδρόμιο. Και κάπου εκεί, χωρίς να το καταλάβουμε, αρχίσαμε να μετράμε την αγάπη από την ένταση: όσο πιο πολύ πονάει, τόσο πιο βαθιά πρέπει να είναι. Βλέπω καθημερινά πού οδηγεί αυτή η ιδέα. Ανθρώπους που μένουν σε σχέσεις που τους πληγώνουν, γιατί “κανείς δε με έκανε να νιώσω έτσι”. Κι αυτό είναι αλήθεια. Μόνο που δεν είναι πάντα καλό νέο. Η υγιής αγάπη είναι λιγότερο κινηματογραφική. Δεν έχει αεροδρόμια. Έχει έναν άνθρωπο που απαντά στο μήνυμα, που θυμάται τι του είπες την Τρίτη, που είναι εκεί και την επόμενη μέρα, και τη μεθεπόμενη. Μοιάζει βαρετή μόνο σε όσους έμαθαν να μπερδεύουν την αγωνία με το πάθος.

Αν το βιβλίο μπορεί να αφήσει ένα πράγμα στον αναγνώστη, θα ήθελα να είναι αυτό: η αγάπη δε μετριέται από το πόσο μας ταράζει ο άλλος, αλλά από το πόσο ήσυχα και ελεύθερα νιώθουμε δίπλα του.

Ευχαριστώ θερμά τον Παντελή Μαδίκα για την ουσιαστική και ενδιαφέρουσα συνομιλία μας και του εύχομαι κάθε επιτυχία στη συγγραφική και επαγγελματική του πορεία.

Συνέντευξη:Ευθύμιος Ιωαννίδης

Xαίρετε, είμαι ο Ευθύμιος, είμαι φιλόλογος και συντάκτης της πολιτιστικής ιστοσελίδας Thess culture.gr. Aγαπώ πολύ τη μουσική, τις τέχνες, την ανάγνωση και το θέατρο, ενώ συνεντεύξεις μου και κριτικές μου έχουν δημοσιευτεί κατά καιρούς στον ηλεκτρονικό τύπο. Διαχειρίζομαι παράλληλα τις σελίδες «Ορθογραφία και ορθοέπεια», «Βιβλιοφιλία και βιβλιολογία» και υπήρξα επί πολλά έτη ενεργό μέλος και συντονιστής στις λέσχες ανάγνωσης των βιβλιοθηκών του Δήμου Κορδελιού- Ευόσμου.

Ακολουθήστε μας

https://www.facebook.com/profile.php?id=61552319949886

thessculture.gr

https://www.instagram.com

Καθώς και κανάλι στο youtube: : https://www.youtube.com/@thessculture-b4p  με ενδιαφέρουσες συνεντεύξεις αλλά και ποικίλα αφιερώματα.